گزارش عصر ایران از تلاش پژوهشگران در سراسر نقاط ایران برای احیای عروسکهای بومی

گزارش عصر ایران از احیای عروسک های بومی- عکس از حسن ظهوری
در این گزارش که به همت آمن خادمی-سازنده عروسک لیلی نورآباد ممسنی استان فارس- و حسن ظهوری -گزارشگر سایت عصر ایران- تهیه شد، سرکار خانم دکتر پوپک عظیم پور، پژوهشگر حوزه آیین و نمایش عروسکی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران و عضو کمیته پژوهش یونیمای جهانی، توضیحات مفصلی درخصوص عروسکهای بومی ایران و کارکردهایی که هریک از آنها در آیین ها و مراسم اقوام مختلف ایرانی داشتند ارائه کردند.
ما نیز به نمایندگی از خانم حوری کولیوند (سازنده عروسک ورزامشته) در مورد این عروسک و چگونگی احیای آن صحبت کردیم.
این مصاحبه را میتوانید در سایت عصر ایران ببینید:

عصر ایران – حسن ظهوری – بخش مهمی از خاطره کودکی‌مان به خصوص خاطره کودکی دختران مناطق روستایی و حتی شهرهای کوچک با عروسک‌هایی گره خورده که امروز به آن‌ها عروسک اقوام می‌گوییم. همان عروسک‌هایی که با آمدن باربی، به فراموشی سپرده شدند.

عروسک اقوام، به عروسک‌هایی گفته می‌شود که برای تهیه آن‌ها به فروشگاه‌ها و مغازه‌ها نمی‌رفتند. مادرها یا مادربزرگ‌ها با هرآنچه در دست داشتند از یک قاشق گرفته تا چند تکه پارچه، می‌ساختند‌شان و برای بازی به بچه می‌دادند.
این عروسک‌ها امروز به فراموشی سپرده شده‌اند اما بخش مهمی از آداب و سنن و فرهنگ اقوام را هم با خودشان به فراموشی می‌برند. هرچند تلاش‌هایی می‌شود تا دوباره احیا شوند اما هنوز جایی در آغوش کودکان سرزمین ایران ندارند.
این گزارش را ببینید تا بیشتر درباره عروسک‌های اقوام ایرانی بدانید. بخشی از آن‌ها در حال احیاء دوباره هستند.”
گزارش عصر ایران از احیای عروسک های بومی- عکس از حسن ظهوری

گزارش عصر ایران از احیای عروسک های بومی- عکس از حسن ظهوری

کتاب خانم دکتر پوپک عظیم پور

فرهنگ عروسکها و نمایش های عروسکی آیینی و سنتی ایران

 

گل هفت رنگ

دو باغچه مثلثی جلوی ورودی گیله بوم است. این دو باغچه که محیطشان سنگچین است، تصویر سقف شیروانی خانه است وقتیکه خورشید به غرب رفته است.

باغچه ها با بوته های هفت رنگ آرایش شده اند. درخت افرا و برگ نو هم هست. هفت رنگها، آرایش باغچه اند و درختان، سایه سار تلار.

رنگهای مختلف گل هفت رنگ، به دلیل میزان قلیایی بودن خاک و یون های مختلف آنست. سال اول زرد کمرنگ -صورتی بودند. بعد از سه سال، آبی آسمانی و نیلی رنگ شده اند. اغلب تا به رنگ ثابتی برسند، بارها تغییر رنگ می دهند. سفید، صورتی کم رنگ، نیلی، طوسی، زرد کمرنگ، قرمز و آبی آسمانی

برگها رگبرهای منحنی اما موازی دارند. حاشیه برگها دندانه دار است و تخالهای مشکی در ساقه بوته دیده می شوند.

تکثیرش ساده است. ساقه ای جوان را با زاویه ۴۵ درجه زیر دوپهلوی رویشگاه برگها، ببرید. در مخلوط ماسه بادی و سبوس با رطوبت کافی فرو برید. محیط نیم سایه نیم آفتاب، بهتر است. دو هفته بعد، ریشه ها ظاهر می شوند.

Gileboom Eco Lodge, top choice guesthouse in Ramsar

اقامتگاه بوم گردی گیله بوم به عنوان اقامتگاه برتر رامسر در لونلی پلنت شناخته شد:

Gileboom Eco Lodge, top choice guesthouse in Ramsar

Brainchild of young Tehrani adventurers, this lodge nestled in the verdant Ramsar hinterland provides cultural, musical, gastronomic and adventure activities for all ages.

Run on sound environmental principles, Gileboom offers traditional guesthouse accommodation (on roll-up mattresses) as well as a separate self-contained cottage. Look for the Shohada St turnoff from the Caspian Hwy about 16km northwest of Ramsar, just past Chaboksar.

The lodge is a fantastic place to sample the deliciously varied and seasonal Gilan cuisine.

Tours (from IR300,000) include farm visits, fruit and tea picking, peak bagging, overnight treks and swimming in the Caspian.

رکورد ۲۵ کیلومتر جنگل پیمایی در ۷ ساعت

نخستین مهمانان گیله بوم از استرالیا که مسیر جاده قدیم جوردشت را پیاده پیمودند.

درود بر همت شان که به این شیوه، بنزین کمتری مصرف کردند و هوا را کمتر آلودند.

رکورد دار ۲۵ کیلومتر جنگل  پیمایی در مدت ۷ ساعت.

امید زین پس مهمانان ایرانی نیز بیشتر به پیاده روی و جنگل پیمایی روی آورند.

Live a green life far from the madding crowd!

Live a green life far from the madding crowd!

The couple Mahin Shamsikhani and Khosro Mahin-Roosta with their friend Shiva Shamshiri live a different kind of life. Although they are both engineering graduates from Tehran’s Amirkabir University of Technology, they are now running an eco-lodge in a village in northern Iran… more

افرا، مبارز گرما

جذاب است معماری گیلان و با قوانین زیست محیطی و اصول اقامتگاه های بومگردی سازگار.

خانه های گیلان تلار داشت. تلار را می‌توان همان ایوانی دانست که دورتادور خانه قرار داشت. اغلب خانه ها تقریبا از هر چهار جهت اصلی، بادخور داشتند تا از وزش باد برای خنکی استفاده شود.

اما هرچه کنیم باز گرمای تابستان به ویژه وقتی رطوبت بالاست و هوا ساکن، اذیت کننده است. آفتاب مستقیم را چه کنیم؟

کاشت درختان بومی و بلند قد در اطراف خانه! چیزی است که در قوانین ساخت این اقامتگاه ها تاکید شده است.

درگیلان، درخت افرا از درختان پهن برگ، زود رشد و راست قامت است که می توان از آنها در اطراف خانه استفاده کرد. برگ‌ها به خوبی گرمای آفتاب را جذب می کنند و سایه گسترند.

در زمستان نیز برگ‌ها جدا می شوند و مانع کسب انرژی از خورشید نمی شوند.

درخت افرا در تابستان

درخت افرا در تابستان

 ‫درخت افرا در زمستان‬‎

‫درخت افرا در زمستان‬‎

پوست اندازی زنجره

تصور کنید می خواهید پوست بیندازید یا واقعا قالب تهی کنید. با چاقویی از پشت گردن در امتداد ستون فقرات تا کمر را برش می دهید. حالا از این خط پارگی، سر، دستان، شکم و پاهای خود را بیرون می کشید. فراموش نکنید قبل از اینکار، باید دستان و پاهای خود را محکم به جایی متصل کنید تا وقتی تقلا میکنید و با فشار خود را از قالب جدا می کنید، قالب و خود شما سرنگون نشوید. جالب است نه!

این همان کاری است که زنجره ها اواخر بهار انجام میدهند. ضرب المثل «پوست انداختیم» نیز کنایه از سختی کار و طولانی بودن آن است.

چند سالی بود که قالب یا همان پوست زنجره ها را روی درختان پرتقال می دیدیم اما خودشان را نه. اینبار، شبی موفق شدیم. آنقدر هیجان داریم که مدتها عکس می گیریم تا یکی به خوبی این یکی می شود.

زنجره ها بیش از یک نوع صدا می سازند. هدف اصلی آواز خوانی زنجره، برای جلب توجه حشره ماده برای جفت گیری است. صداهای دیگر برای ارتباط یا هشدار خطر است.

بیش از ۱۵۰۰ نوع زنجره در دنیا وجود دارد. چندین سال عمر می کنند. لارو این حشره، ریشه درختان را سوراخ می کند و از شیره آن تغذیه می کند.

اینها چندین سال عمر میکنند. نوعی از آنها تا ۱۷ سال.

در بیرجند نوعی زنجره به نام تژق را مثل تخمه آفتاب‌گردان بو می‌دهند و میخورند. باید خوشمزه باشد.

ماشین برقی تسلا

ماشین برقی تسلا هم پایش به گیله بوم رسید.

با هر بار شارژ شدن، حدود ۴۰۰ کیلومتر می پیماید. ۶۸ کیلووات برق سه فاز مصرفی!

با سپاس فراوان از آقای اسداللهی برای تامین امکان شارژ برق در کارگاه بلوک سازی.

این خودرو خیلی سوژه شد و پرسش و پاسخ های فراوانی از راننده شد.

از راننده که اهل کشور سوییس بود پرسیدم پلیس راه ایران چگونه بود؟ گفت بارها نگه داشتند برای بررسی گذرنامه اما بیشتر پرسش هایشان در مورد خودرو بود.

می گفت آمدم گیلان را ببینم چون شنیده بودم خیلی شبیه به کشورم هست.

آرام، کوچک اما پیوسته

ویل دورانت در کتاب «لذت فلسفه» می نویسد: دنیای ما چنان سیال و روان است که واکنش های سریع و حاضر آماده به کار نمی آید. حالا دهه ها از این تفکر گذشته است اما مفهوم، همچنان زنده است. فضای مجازی و عصر ارتباطات، سیالیت دنیای جدید را بیشتر کرده است؛ باید عمیق تر و همه جانبه فکر کرد.

شاید بهترین آموزه های دانشگاه آنهایی هستند که انتقال تجربه بوده اند. مهندس معتمدی، رییس وقت دانشکده کشتی سازی دانشگاه امیرکبیر یکبار سر کلاس درس می گفت:

بزرگتر که شدید یادتان باشد کارها را ابتدا در مقیاس کوچک عملی کنید. کشتی سازی خلیج فارس را مثال می زد که آنقدر  زمین کارخانه وسیع بود که بودجه تنها به ساخت دیوارها و موج شکن ها رسید و بعد از چند سال، برخی از همین دیوارها فروریخت بی آنکه قایقی هم تولید شده باشد.

دوست و همکار پرجنب و جوش ما، آقای علی شادلو٬ بنیانگذار موسسه آوای ارسباران سال پیش سفری همراهمان بود به جوردشت. می گفت مهم است که اقامتگاه های بومگردی آرام و پیوسته حرکت کنند، چند دهه دوام داشته باشند، برای همدیگر انتقال تجربه  داشته باشند و بعد با حفظ کیفیت اگر توانستند خدمات خود را گسترش دهند.

۱ ۲ ۳ ۱۶