اکوکلبه

اکوکلبه

اکوکلبه ، کلبه ای چهار نفره با دیوارهای کاهگلی حالا چند نوبت پذیرای میهمانان گیله بوم شده است

گاراژ بود. کرکره داشت. الوارهای طولی روی دیوار با سیم خاردار و سیم مسی ثابت شده بودند. انبار خوبی بود. بالا پایین‌ها رفتیم .

نخاله‌های مازاد را کف آن ریختیم و به مرور سیمان کردیم. دیوار جلو را بلوک به بلوک چیدیم و طاق زدیم و دروازه را جا زدیم. کرکره را پایین کشیدیم.

کفپوشی از حصیر و نمد انداختیم. دروازه و پنجره‌های چوبی را جا زدیم. سقفی با تیرهای چوبی. تخته‌ها را حسابی سیلر زدیم، میخکوبی کردیم و با کاهگل سراسر آنرا پوشاندیم. پرده‌هایی از جنس چادر شب دوختیم و با یک بخاری هیزمی آراستیم.

پنجره شرقی برای آن گشودیم تا هوا بهتر جابجا شود و به خنکای داخل آن کمک کند. برای راحتی مهمانان، آنرا با سه تختخواب مجهز کردیم.

برای ورودی، پله ای نیست و سطحی شیب دار است؛ عرض در ورودی توالت یک متر است؛ کف کلبه با قاب دروازه همتراز است؛ درون توالت دستگیره هایی دور تا دور توالت فرنگی نصب کردیم و اینها همه برای آن بود که نیم نگاهی به ویلچرنشینان داشته باشیم.

حالا دیگر اکوکلبه، فضای اقامتی اختصاصی به شمار می رود، پس نیاز به سرویس بهداشتی مجزایی داشت، این امر را در دستور کار خود قرار دادیم و در تابستان 96 آنرا محقق کردیم.

می‌خواهیم با دانش بومی و فناوری روز، به تدریج کلبه‌ای کنیم دوست دار محیط زیست و خانه‌ی دوست.

این کلبه ما را همیشه به یاد دوستان و مسافران خوب گیله بوم خواهد انداخت که پیشنهادش را داده بودند.

بر درش برگ گلی می‌رویانم              روی آن با قلم سبز بهار

می‌نویسم ای یار                               خانه ما اینجاست

تا که سهراب نپرسد دیگر                خانه دوست کجاست؟

مراحل ساخت اکوکلبه را در تصویر زیر مشاهده کنید:

مراحل ساخت و تجهیز اکوکلبه

مراحل ساخت اکوکلبه

کُندوج قدیم، خونه درختی جدید

کندوج ، خونه درختی ، بهارخواب

کُندوج، انبار ساقه های برنج است. انبار روی چهار ستون چوبی و چند ضلعی است که در پایین معمولا مقطعی گرد دارند. روی ستون‌ها چوبهایی گرد و ضخیم همانند چرخ ماشین اما یکدست و توپر قرار دارد. نامشان موش گیر است. فنی ساده اما عالی برای دفع موش.

کندوج گیله بوم هشتاد و سه ساله است و حالا کهن ترین سازه گیله بوم. در خانه ای کنار دوراهی چاله سرا، ساکت سالها ایستاده بود. درونش پر از ابزار شالیکاری با سقفی چهارکله یا چهار پهلو. اینگونه گرمای بیشتری از خورشید می گرفت. تشعشع گرما از سقف به درون، کندوج را گرم میکرد. دیوارهای چوبی و کاهگلی هم نمی‌گذاشتند گرما بیرون رود. اینگونه بود که برنج  نارس هم می رسید.

فهمیدیم میخواهند خرابش کنند تا به کارخانه ذغال بفروشند. درنگ جایز نبود. رفتیم. قطعاتش را شماره گذاری کردیم. جدا کردیم و با نیسانی به گیله بوم آوردیم. جالب می شد اگر زمان برمیگشت و شاگردی بودیم برای کندوج ساز.

چوبهای قابل استفاده را بارها روغن زدیم. سال اول ستون‌ها و تیرهای اصلی را با کمک پهلوان محل، آقا مجتبی برافراشتیم. بعد با مشمع کلفتی روکش کردیم تا باران خرابش نکند.

زمستان ۹۵ سقفش را اجرا کردیم؛ نه چهار کله، دو کله تا خنک تر باشد و فضا برای ایستادن کافی. دیوارها را هم فقط چوب کج کردیم و کف را تخته پوش تا هوا عکس حالت قبل به خوبی کوران کند.

حالا خونه درختی شده است. برای بازی بچه ها و گاه محل خوابی یا خلوتی برای مهمانها.

دیوارهای ایزوگامی

گیلان خانه های قدیمی زیبایی داشت که حاصل فکر گیله مردان و زنان برای داشتن سرپناهی ایمن و محکم، به ویژه در برابر رطوبت و باد و باران بود. سقف خانه ها پوششی از دسته های گالی داشت و شیب تندی داشت تا قطره های باران سریعتر به پایین بروند. سقفها قسمتهایی از دیوارها را نیز محافظت می کردند تا باران به دیوارها برخورد نکند.
سالیانی است که کاهگل، چوب و گالی جای خود را به حلبی و ایزوگام داده اند. ایزوگام را به صورت عمودی به دیوارها نصب می کنند. حلب های قرمز رنگی و سربی رنگی جای سفالها و گالی ها را گرفته است. ایرانیت به وفور برای سقف ها استفاده می شود.
ذهن هنر یاب و آشنا با معماری بومی و البته هرکسی که اهل سلیقه است اینگونه تبدیل ناگهانی را نمی پسندد. معماری بومی وقتی تبدیل به سیمان و چیز درهمی از قیر و ایرانیت می شود دیگر زیبا نیست.
شما چه راهکاری پیشنهاد می کنید؟

فروشگاه صنایع دستی

انباری در حیاط خانه است. فروشگاهش می‌کنیم. می‌خواهیم نمونه کالاهای دست ساز روستاهای اطراف را در آن بگذاریم.
دیواری پشت کرکره ساختیم. یک دروازه چوبی قدیمی تهیه کردیم. سی سانتیمتر کف فروشگاه را نخاله ریختیم و بعد سیمان کاری.
می‌خواهیم درون و برونش را کاهگل کنیم. استادکار کاهگل از دوستان همسایه ماست. گفته است هرچه گل بیشتر ورز بخورد بهتر کار می‌شود.
بامش را لت می‌کنیم. لت، تخته چوبهایی کوتاه و ضخیم اغلب به شکل چهار گوش است که روی هم به صورت گسترده و هم‌پوش قرار می‌گیرند تا آب باران به داخل نیاید. قدیم از چوب راش تراشیده می‌شدند.
سقف فروشگاه را تخته می‌کنیم مثل خانه‌های قدیم. به نوبت از نمد بافان، چادر شب بافان، کوزه گران، سفالکاران، سبدبافان، خراطان، مروار و شعر بافان دعوت می‌کنیم در هنگام حضور میهمانان، اینجا بیایند. از هنر خود بگویند. کالای خود را به نمایش دهند. شعر {با صدای زبرین روی حرف ش بخوانید} پارچه‌ای است که در گذشته از موی بز می‌بافتند و مروار ترکه نوعی درخت بید.

کاهگل کاری

کاهگل کاری

هدف:

در کارگاه کاهگل کاری میهمانان با تهیه مخلوط کاهگل وکاهگل کاری آشنا می شوند.

نحوه آموزش:

تهیه گِل، لگدکوبی، روش برش کاه و مخلوط کردن کاه، خاکستر و پشم گوسفند و ترکیب‌ها برای مصارف مختلف بیان می‌شود. اجرای کاهگل بر روی دیوار مرحله به مرحله شرح داده می‌شود و با مسافران تمرین می‌شود.

ابزار و مواد خام:

چکمه، ماله در اندازه‌های مختلف، بیل و بیلچه و دستکش در اختیار مسافران قرار داده خواهد شد. خاک، ساقه برنج، خاکستر و پشم از جمله مواد اولیه است.

برنامه های معماری روستایی مشابه: نجاری، درودگری