فکر شما، سرمایه ما

بگذارید داستانی برایتان بگوییم. از دو مهمان ژاپنی. می گفتند هنوز حدود بیست درصد از مردم ژاپن، زباله ها را تفکیک نمی کنند. برای این مقدار، دولت مجبور است زباله های مخلوط شده با چربی و مواد دیگر را در استخرهای بزرگی بریزد. استخر آب داغ به همراه مواد شوینده تا مثلا قوطی های پلاستیکی شسته شوند و برای بازیافت، آماده شوند. تصور کنید چقدر انرژی برای آب داغ، مواد شوینده و تاسیساتی نیاز است و از آن گذشته چقدر در حق کارگرانی که مسوولیت جداسازی، شستشو و تفکیک زباله ها هستند ستم روا می شود!

لذا برنامه های آموزشی زیادی در رسانه ها برای تشویق و آگاهانیدن مردم برای تفکیک زباله ها تهیه می شود.

خب این داستان ژاپنی ها. ما چقدر تفکیک می کنیم؟ خیلی کم؟ ما چقدر بازیافت می کنیم؟ خیلی کم؟ ما چقدر آموزش میدهیم که چرا تفکیک لازم است؟ باز هم کم.

باز هم از مهمانان عزیز خواهشمندیم موادی که بسته بندی پلاستیکی و شیشه ای دارند با خود حمل نکنند. در شهرستان رودسر، کارخانه بازیافت زباله وجود ندارد.

برای ما بنویسید ما چه کنیم تا زباله هایی کمتر تولید کنیم؟ هر فکری، سرمایه ای خواهد بود تا با گیلانی پاکیزه تر میزبان شما خوبان باشیم. منتظریم.

کنج کودکان

آغاز بهار را با بسیاری خانواده ها در طبیعت زیبا و بهشتی گیلان، پیاده روی کردیم. جویباری کوچک، در کنج باغ گیله بوم، محل زندگی فصلی قورباغه های سبز، لاک پشت کوچک خزری، کولی ماهی  و مارهای آبی است. همچنین کرمهایی که نیم تنه ای در بستر جوی و نیم تنه ای پیچان رو به نور در آب دارند. این قسمت، بیشتر از هر قسمت دیگر فضای بیرونی گیله بوم، جلب توجه می کرد.

کنجی نیم دایره ای شکل، که حالا دیگر نمایشگاه کاردستی های بازیافتی کودکان نیز شده است و برای بزرگترها نیز خوشایند بود. شاید بامزه ترین کاردستی، شلواری است که پر از پلاستیک شده، پاها و کمر بسته شده اند و شبیه به نیم تنه مترسکی است. منتظریم تا با پیشنهادهای دیگر، شکل آن کامل شود.

 بطری های یکبار مصرف را پر از آب باران می کنیم و با کودکان برای تابستان، ذخیره می کنیم. کمپوست را نیز بسته بندی می کنیم و یاد می گیریم:

اگر کرم نبود

زندگی چیزی کم داشت

زنبیل

بال زدن در واژه شناسی به عنوان دست زدن یا چیزی را با دست عمل آوردن و آماده کردن است. در نمد مالی یا چایسازی، بال زدن یعنی نمد را فشردن و برگ چای را لول کردن و با دست مالیدن.

بال هنوز هم به معنی دست به کار میرود و بال پرندگان در واقع همان دست آنهاست. واژه زنبیل هم از دو کلمه زن + بیل (بال) تشکیل شده است. یعنی زنبیل، وسیله ای کمکی برای زنان است و همچون دست آنها، یاور آنهاست.

چندی پیش در زمین فوتبال روستا، مشغول جمع کردن زباله ها بودیم و ناخودآگاه، وفور کیسه های پلاستیکی ما را یاد زنبیل انداخت. گو اینکه کسی فریاد می زد زنبیل ها کجا رفتند؟

زنبیل، وسیله ای فراتر از زمان خود بود. وسیله ای سبز، قابل بازیافت و هویت ساز بی هیچ آلودگی و زیان. خیال کنید در روستایی هستیم همه زنبیل دار. از زنبیل باف تا خریداران زنبیل دار، همه به طور نامحسوس در رونق کسب و کار محلی و پاکیزگی محیط زیست سهیم خواهند بود. روستایی چون ورزنه در اصفهان، به خاطر زنان چادرسفید پوش معروف است و سالانه هزاران گردشگر به خاطر همین وحدت روش، جذب روستا می شوند. قاسم آباد را، شاید اینبار به جز نمدمالی و چادرشب بافی، با زنبیل های یکرنگ بشناسانیم. خرید یک زنبیل، آغاز خوبی برای رهایی از کیسه های پلاستیکی است.

تلار و پهلوان

دورتادور خانه های گیلانی تا همین چند دهه پیش، تلار داشت. اتاق های خانه، همه به بیرون در و پنجره داشت. معمار گیلانی خوب می دانست خانه را چگونه جانمایی و مهندسی کند تا بیشترین بهره را از کمترین نسیم اطراف برد. تا با اندک وزش باد، خانه از هر طرف، کوران داشته باشد و خنک شود.

گذشت تا فریب تکنولوژی را خوردیم. اسپیلت آمد. دیوارها ایزوگام شد. تلارها از بین رفت. الگوی ساختمان سازی قوطی چوب کبریتی تهران، همه جا جاری شد. حتی گیلان هم با آنهمه شکوه خانه های گالی پوش، چوبی و پوشش زیگالی، سر فرود آورد. معماران کهن، کناره جستند و معماران همراه شدند با ظاهر پسندی ما. این شد که پایه و ارکان معماری گیلان را باطل کردیم.

حالا این اقامتگاه های بومگردی هستند که باید با همراهی همه، معماری قدیم را برگردانند، از دانش نوین بهره برند و دوباره کوران هوا را، از دامنه کوه و پهنه دریا؛ و نه از لایه های پلاستیکی و فلزی کولرها، جاری کنند.

مجتبی روشن بخش یکی از آن همه است. کشتی گیر قاسم آباد در برقراری کندوج کمک کرد، مخزن جمع آوری آب باران را به خوبی برقرار کرد و حالا در ساخت تلار گیله بوم، پیوسته کمک ماست؛ گاهی با چیدن کلان سنگها و گاه با هدایت اسب بارکش آهنین صدساله.

جواب داد

زباله اگر قرار است بازیافت شود، باید به خوبی تفکیک شود تا انرژی مضاعفی برای تفکیک مجدد صرف نشود. سرانجام با در نظر گرفتن دو سطل زباله در هر اتاق گیله بوم برای زباله خشک و تر، جواب گرفتیم. اکنون دیگر بسیاری از مهمانان رعایت می کنند و کار ما را در تفکیک، راحت تر کرده اند. سپاس از همگی شما

سالهاست که کثیفی سواحل و رودخانه ها، دغدغه اغلب ما شده است. یکبار از مهمانانی از هلند چیز خوبی یاد گرفتیم. گفتند مادامیکه سطل های زباله خیابان و ساحل در دسترس نباشند، نتیجه همین خواهد بود.

حالا مهمانان زیادی می بینیم که کیسه پلاستیکی را قبول نمی کنند و خود چنین کیسه هایی همراه خود دارند. ما در اقامتگاه های بومگردی که مهمان شدیم شاهد هیچ سفره یا ظروف یکبار نبودیم. امیدواریم روزی این قانون، در هتل ها و رستورانهایی که صدها لایه پلاستیکی یکبار مصرف روی میزها پهن کرده اند، جاری شود. خبر خوشایندی است که می شنویم بسیاری از مسافران، دیگر روی چنین میزهایی غذا نمی خورند.

تفکیک زباله

بهینه کردن مصرف انرژی، اساس اغلب فعالیتهای سبز است. در نظر بگیرید چربی غذا و بقایای مرغ و ماهی با بطری های  پلاستیکی مخلوط شده است. برای بازیافت، باید بطری ها شسته شوند و چربی زدایی شود. انرژی فراوانی برای پاکسازی قوطی ها مصرف می شود. علاوه بر انرژی، آب فراوانی حاوی مواد شوینده نیز مصرف می شود. همچنین باعث زحمت مضاعف همنوعان خود شده ایم.

در اقامتگاه های بومگردی، باید مهمانان را به نحوی آگاهانید تا با خود زباله کمتری به اقامتگاه ها بیاورند. در طول اقامت آنها، باید به روش موثری از اهمیت تفکیک و بازیافت زباله سخن گفت. جعبه های رنگی ویژه تفکیک زباله باید در هر اتاقی موجود باشد.

همچنین باید مکان ویژه ای برای تفکیک زباله های خشک و دفن زباله های خیس در نظر گرفته شود.

بهتر است مشوقی برای مهمانانی که زباله های خود را با خود برمی گردانند در نظر گرفته شود. این مشوق میتواند برابر با هزینه ای باشد که برای تفکیک و بازیافت زباله های آنها مصرف می شود.

منبع: دستورالعمل طراحی، ایجاد و راه اندازی اقامتگاه های بومگردی

از باران تا درخت

حالا دیگر مسعود را با این عنوان می شناسیم. دوچرخه سواری مازندرانی که روز دوم اقامت در گیله بوم پرسید:
-اگه کاری دارید بگید.
ما هم گفتیم بله، باید چاه عمیقی برای مخزن جمع آوری آب باران بکنیم. مشغول شد با همرکابش و مهمانی از پرتقال، که پیشتر داستانکش را نوشتیم.
مسعود حالا در آلمان تحصیل میکند. مهندسی خانه های سبز. دوباره پیش ما آمد. پنجاه نهال چندساله برگ نو و کاج خمره ای از گیله بوم درآوردیم و به وی هدیه کردیم تا راهی مازندران کنیم و در باغ خود بکارند. این درختان، لانه پرندگان خواهند شد.
مسعود عزیز، خانه های سبز را با درختکاری آغاز کرده است و برای زیباتر کردن آشیانه ها، نهالهایی زینتی نیز از همسایه مهربانمان، خاله فاطمه و آقا مهدی خرید.

درود بر مسعود و همه سبزاندیشان

که مازندران شهر ما یاد باد
بر و بومش همواره آباد باد

بطری بطری جمع شود؛ وانگهی مخزن شود

 حالا زمستان رسیده است و باران و برف می بارد. چهار ماه پیش را به یاد بیاوریم. کمبود آب در قاسم آباد جدی بود.

همیشه به چیزهایی که سریع تبدیل به زباله می شوند فکر می کنیم. اینکه چگونه میتوان از آنها دوباره استفاده کرد. گفته بودیم این بطری های یکبار مصرف را از وسط نصف می کنیم و نشا برگ نو به مهمانان هدیه می دهیم.

 حالا مدتی است این بطری ها، ظرفیت جمع آوری آب باران را افزایش داده اند. بطری ها را از آب باران پر می کنیم و کنار هر درختی میگذاریم. تابستان، وقتی مهمانان و به ویژه کودکان آمدند، به آنها می گوییم بطری ها را باز کنند و درختان را سیراب کنند.

 زمستان، فکر تابستان باشیم. وقتی گاز نبود، ما هیزم زمستان را در تابستان تهیه می کردیم. حالا که باران کم است، آب تابستان را در زمستان تهیه می کنیم.

ظرفیت آبگیری گیله بوم تاکنون
۱۲۵۰۰ لیتر مخزن پلی اتیلن سه لایه
۳۵۰ لیتر گالن پلی اتیلن تک لایه
۱۰۰ لیتر بطری های نیم لیتری تا دو لیتری
مجموع تاکنون: ۱۲۹۵۰ لیتر

تاریخ اندازه گیری: 8 بهمن ماه 96

بطری بطری جمع شود؛ وانگهی مخزن شود

بطری بطری جمع شود؛ وانگهی مخزن شود

تئوری ضایعات صفر در اقامتگاه های بومگردی

تئوری ضایعات صفر

اقامتگاه های بومگردی در سراسر جهان تلاش می کنند تا زباله ای تولید نکنند. پیشگیری از ورود مواد بازیافت ناپذیر به محوطه اقامتگاه های بومگردی اصل اول است. دیگر اینکه تمام مواد مصرفی باید قابلیت بازیافت و استفاده مجدد داشته باشند.

در ژاپن و باور مردم اصطلاحی وجود دارد به نام موت-تای-نای MOTTAINAI.  مفهومی که به کمک آن می توان مردم ژاپن و صنعتش را تعریف کرد. همه چیز موهبتی است از طرف خالق، باید شکرگزار آن باشیم و بیهوده تلف نکنیم. تلف کردن هر چیزی، جرم است.

در گیله بوم، درصد بازیافت ضایعات خشک را به 70 درصد رسانده ایم و تمام ضایعات خیس، بازیافت شده و تبدیل به کود کرمی یا ورمی کمپوست می شوند.

در حال حاضر نیز هیچ چاره ای جز پیشگیری از ورود زباله های بازیافت ناپذیر نداریم. از تمام میهمانان ارجمند و آژانس های مسافرتی خواهشمندیم حتی الامکان ظروف پلاستیکی یکبار مصرف و کیسه های پلاستیکی استفاده نکنند و از آنجا که تنها یک کارخانه ذوب شیشه در رشت وجود دارد، نوشیدنی های بسته بندی شده در بطری های شیشه ای را ….، افعال منفی زیاد شد. با طبیعت، مهربان باشیم.

در اینجا به چند نمونه از بازیافت زباله خشک در گیله بوم اشاره می کنیم:

1-از بطری های خالی برای درز گیری و صداگیری در کنج شیروانی ها، استفاده کردیم.

میتوانیم لابلای آنها کیسه های پلاستیکی بگذاریم تا فشرده تر شوند. برای داشتن نمای بهتر، با پارچه های باطله یا شانه تخم مرغ یا کاهگل، نمای دیداری را اندود کنید.

2-بطری های دوغ را با ظرفی فلزی جایگزین کردیم. هر ظرف ۴ لیتری معادل دو بطری پلاستیکی است. در نظر بگیرید که آخر هفته های تعطیل و شلوغ گیله بوم، حداکثر 10 بطری دوغ مصرف می شود و این داستان یک هفته آن است! معمول است که شیر را نیز درون کیسه پلاستیکی می ریزند. برای شیر هم ظرفی در نظر می گیریم.

جایگزین بطری های دوغ با ظرفی فلزی

جایگزین بطری های دوغ با ظرفی فلزی

 

3-مشمع های پلاستیکی رشته رشته می شوند و در ترکیب با کاه و گل برای عایق کردن دیوارها استفاده می شوند.

نمونه های دیگری از بازیافت زباله خشک:

پس چه کنیم؟! کجا می رویم؟

از کنترل و کاهش جمعیت؛ بهبود الگوی مصرف آب در کشاورزی، برداشتن سدها، پرکردن چاه های عمیق، حذف تولید محصولات آب بر یا غیره بارها شنیده ایم و بیشترمان اندک تلاشی نکرده ایم.

همچنان کالاهای رنگ به رنگ و گاه بدون نیاز به آنها می خریم و در  منزل، انبار میکنیم. دور نخواهد بود که کالاها برچسب یا حسگری داشته باشند که نشان دهد برای تولیدشان چقدر سوخت و آب مصرف شده و چقدر آلودگی ایجاد کرده اند.

شاید برایتان جالب باشد که یکی از آلوده ترین کالاهای مصرفی و گاه تجملاتی، خودروها هستند؛ چه هنگام ساخت و چه هنگام بهره بری. با این توصیف، رویکرد شما چیست؟

شما از تجربه خود بگویید. ما هم می گوییم در گیله بوم چه می کنیم.

آلودگی

آلودگی

۱ ۲